قلم و کاغذ
-فایل صوتی این مطلب را در قسمت زیر بشنوید:
-«زیاد میدانیم» و «کم عمل میکنیم» و این مهمترین اشکال ماست!
«علم حقیقی» متوقف به «عمل» است! باید «عمل» کنیم تا «حقیقت علم» را درک کنیم.
در عمل مشکل داریم و نمیتوانیم به دانستههای خودمان عمل کنیم ولی دنبال دانستن بیشتر هستیم. «دانایی بیشتر» برایمان کار نمیکنم باید «دارایی بیشتر» کسب کنیم. «دارایی واقعی» «علم حقیقی» است. کلاسهای زیادی شرکت کردیم و خیلی میدانیم ولی در عمل بسیار مشکل داریم. دوستان زیادی را در کلاسهای بسیار پیشرفته معرفتی و عرفانی میشناسم که بسیار بسیار میدانند ولی بسیار بسیار مشکل در عمل دارند. حرفهای بسیار سنگین و دشوار و اصطلاحات بسیار میدانند و در عین حال مشکلات بسیار اولیه و سطح پایین هنوز ایشان را گیر انداخته است و امکان حرکت ندارند. خلاصه بگویم بیشتر ما بیش از اینکه نیاز باشد میدانیم و در عمل کردن بسیار عقب افتاده هستیم. نیاز به کار عملی و تمرین کاربردی برای حرکت داریم. «اولین دستور» عملی که اینجا با هم یاد میگیریم «مهمترین دستور» در همه مکاتب و مورد سفارش اکید همه بزرگان است. این دستوری است که به امید خدا امروز با هم شروع میکنیم و تا آخر عمر آن را ادامه میدهیم و پیوسته آن را کاملتر و بهینه سازی میکنیم ان شاء الله.
فکر روی کاغذ
Think on paper
«فکر روی کاغذ» «اولین دستور عملی» ما در «مسیر بازگشت» است.
این را بدان عزیزم که وقتی «قلم و کاغذ» در دست بگیری زندگی تو متحول میشود!
«مهندس هستی» «لوح و قلم» دارد و در کتاب طراحی جهان به «قلم قسم» خورده است.
«من و شما» عزیزم «مسافر آنسو» هستیم و شبانه روز در حال «ساختن خود» هستیم و باید قلم در دست بگیریم و با جدیت بسیار بیش از پیش شروع به «طراحی مجدد ساختمان وجود» خودمان کنیم. این را بدان که بدون قلم و کاغذ خود سازی امکان پذیر نیست! پس همین امروز دفتری برای خودت تهیه کن و افکار خودت را در آن یادداشت کن و این اولین دستور عملی و مهمترین دستور ما در «مسیر بازگشت» است.
«یک ساعت تفکر» بهتر از «هفتاد سال عبادت» است! این را همه شنیدهایم ولی هیچکدام نمیدانیم واقعا چگونه یک ساعت فکر کنیم؟! به امید خدا در این درس «روش عملی تفکر» را با هم خواهیم آموخت و عمل میکنیم. حداقل نیم ساعت تفکر در روز نیاز ضروری ماست و این نقطه شروع حرکت است.
«مسافر آنسو» با «تفکر و تذکر» «حرکت» میکند ولی تفکر واقعا یعنی چه؟!
اینکه گوشهای بنشینم و «قطار فکرهای گوناگون» از ذهن من عبور کند قطعا تفکر نیست و خیالپردازی یک ذهن پر آشوب است. این چیزی است که باید از آن فرار کنیم و در واقع مانع اصلی ما در سر راه «تفکر صحیح» است. باید فرار کنیم از فکرهای پراکنده که همواره در سر ما چرخ میزنند! باید در «زمان و مکان مشخص» که برای «تفکر و تذکر» «برنامه ریزی» میکنیم «روی کاغذ» فکر کنیم. برای اینکه سریع به اصل مطلب بپردازیم مثالهای زیر را مطالعه فرمایید و همین امروز کار عملی را شروع کنید.
یادداشت روزانه
هر چیزی که به فکر شما رسید که میتواند زندگی شما را بهتر کند حتما جایی آن را یادداشت کنید. خودمانی برای خودت بنویس قرار نیست کسی دفترچه تو را بخواند یا تو نوشته خودت را برای کسی بخوانی! این دفترچه برای خود خود توست و تا جایی که امکانپذیر است باید دور از دسترس دیگران باشد. بنابراین کاملا ساده و خودمانی آن چیزی که برایتان مهم است را در آن یادداشت کنید. به مثالهای زیر توجه کنید:
مثال: دیگر نباید از برنامه خارج شوم!
وقتی برنامه تو این است که ساعت ۱۰ شب باید بخوابی و ۵ صبح باید بیدار شوی و این تصمیم بسیار مهم تو است که دیگر برنامه های تو به اجرای آن وابسته است، وقتی برنامه تو این است و شب قبل بسیار هم خسته بودی و ساعت ۹:۳۰ بود نباید به آن دوست تلفن میزدم! درست است که دلت خیلی برایش تنگ شده بود ولی برنامه تو به هم خورد و تو باید ساعت ۵ صبح بیدار شوی و همه نظم و برنامه ریزی تو اینگونه تنظیم شده است. بنابراین باید از آن صحبت تلفنی در آن وقت شب صرفنظر میکردی و به جای آن می توانستی امروز صبح با او تماس بگیری یا میان روز یا هر زمان دیگری… اگر میخواهی از برنامه خارج نشوی دیگر ساعت ۹.۵ شب دلت برای کسی تنگ نشود!
مثال: رمز موفقیت نگاه نکردن به گوشی است!
دیروز تا حد زیادی خودم را کنترل کردم و گوشی را کنترل نکردم و همه کارهایم بسیار خوب پیش رفت. امروز صبح بعد از بیدار شدن ساعت حدود ۴:۳۵ بود. کلی کار داشتم که باید به ترتیب انجام میدادم ولی یک لحظه گفتم گوشی را چک کنم و بعد کارم را شروع کنم. نگاه کردن به گوشی همان و یک لحظه ساعت شده بود ۵:۳۰ یعنی یک ساعت چون آنی گذشت! علاوه بر اینکه فضای فکری من را هم از آن حالت آرامش و سکون که داشتم به جای دیگری پرت کرد! بنابراین این باید قانون محکم من باشد که به هیچ وجه حتی برای اخبار یا کانال های مهم از گوشی در ساعت مطالعه و تمرکز خودم استفاده نمی کنم. زمان استفاده از گوشی باید مدیریت شده و با برنامه قبلی باشد مثلا نیم ساعت بعد از شام اخبار را چک میکنم و یک ساعت در شروع کار روزانه کانال های مهم را میخوانم. از این به بعد این قانون مهم من است: «گوشی ۱۰ شب تا ۸ صبح خاموش است»
یادگیری روزانه
شما امروز «چیزی خواندید» یا «چیزی شنیدید» و نکتهای به فکرتان آمد که «مهم، جالب یا قابل تفکر» است. «حتما باید» آن را در دفترچه خودتان یادداشت کنید. اجازه ندهید این مطلب مهم یا ایده جدید یا فکر جالبی که برایتان آمده است از دست برود. حتما آن را جایی یادداشت کنید. با نوشتن مطلب را برای خودتان محکم میکنید.
کاملا ساده و خودمانی آن چیزی که از مطلب فهمیدید یا درک کردید را برای خودتان یادداشت کنید. همین متنی که اکنون میخوانی یا فایل صوتی آن را میشنوید را در نظر بگیرید. آیا چیزی به ذهن شما آمد که ارزش نوشتن داشته باشد؟! حتما آن را در دفترچه خودتان یادداشت کنید. به مثالهای زیر توجه کنید:
مثال: چطوری خودم را بشناسم؟!
امروز در یک فایل صوتی از استاد شنیدم که: «انسان همه امور مربوط به هدایت خودش را با خودش دارد. هر چیزی که برای هدایت لازم دارد همه درون انسان قرار داده شده است. به اینجا آمدیم و فراموش کردیم و باید با تذکّر به یاد بیاوریم. بنابراین تذکر رجوع به فطرت اولیه است. فطرت اولیه که داشتیم و آمدیم به این دنیای مادی و فراموش کردیم را به یاد میآوریم و این تذکر است. پاسخ همه سوالات درون تو هست فقط باید به یاد آورید. اینکه چه کار خوب است و چه کار بد است درون تو هست. خداوند میفرماید ما «فجور و تقوی را به تو الهام کردیم» »
سوال مهمی که من همیشه از خودم می پرسم که چطوری به آن علومی که در فطرت انسان است که خداوند فرمود فجور و تقوی را به او الهام کردیم دست پیدا کنیم و چگونه یادمان بیاد آن علومی که خداوند در نهاد ما قرار داده است و ما اکنون آن را فراموش کردهایم در این جلسه استاد پاسخ داده است با «فکر و ذکر» میتوانی به درون خودت راه پیدا کنی.
برای همین باید اسم این دفترچه خودم را تفکر و تذکر بگذارم و مدام روی مواردی که به نتیجه رسیدهام فکر کنم و به خودم یادآوری کنم و مدام مواردی را که نمی دانم و برای من سوال است را برای خودم تکرار سوال کنم تا این سوالات و این دانسته ها به عمق من نفوذ کند. سوالات هم دسته بندی و مرتب شوند و همین که سوالات را برای خودم تکرار کنم به امید خدا پاسخ ها به دست خواهند آمد. وقتی که چیزهایی که میدانم را مدام برای خودم یادآوری میکنم و چیزهایی که نمیدانم را مدام از خودم سوال میکنم این فکر کردن باعث میشود کم کم به یاد بیاورم آنچه قبلا میدانستم و فراموش کردم.
مثال: این همه میگویند نفس یعنی چه؟!
استاد گفت باید از نفس خودت رها شوی و عقل را حاکم کنید.
هدف زندگی تو همین است، رها شدن از نفس و دست یافتن به عقل الهی خودت!
سوال من این بود که نفس کدام است؟ چیست این نفس که باید از آن خلاص شوم؟؟
پاسخ خودم که امروز درک کردم: نفس تو همان است که وقتی تو یک بشقاب خوردهای و کاملا سیر شدهای و می دانی که بدن تو دیگر به غذا نیاز ندارد و در حالی که می دانی بشقاب دوم به تو صدمه می زند باز هم نمی توانی جلوی خودت را بگیری و بشقاب دوم را میخوری و میخوری تا جایی که چنان سنگین میشوی و از کار خودت پشیمان می شوی. نفس تو همان است که وقتی در دل شب بیدار شدهای و کاملا بیدار هستی و می خواهی بلند شوی برای مطالعه یا عبادت تو را محکم به جای خواب می چسباند تا دوباره خوابی سنگین بر تو حاکم شود و صبح وقتی دوباره از خواب بیدار می شوی به تو می گوید اکنون دیگر نماز قضا شده است و باز هم بخواب و بعدا نماز را بخوان و تو تا ساعت ۹:۳۰ میخوابی و بعد در حالی که از همه کار و زندگی خودت عقب هستی با پشیمانی از خواب بیدار می شوی! نفس تو همان است که وقتی صبح بیدار شدهای و برنامه تو این است که یک ساعت مطالعه کنی تو را دوباره به سمت خواب میکشد و تو نمی توانی جلوی آن ایستادگی کنی و می خوابی و دوباره ساعت ۹:۳۰ در حالی که هیچکدام از برنامه های خودت را اجرا نکرده ای از تخت بلند می شوی.
اینها نفس تو هستند. آیا رها شدن از اینها خوب نیست؟
آیا می بینی که چطور اسیر و گرفتار نفس خودت هستی؟؟
آیا ساده است رها شدن از دست نفس خودت؟ آیا میتوانی از نفس خودت رها شوی؟ آیا چگونه میتوانی از دست نفس خودت رها شوی؟ آیا شک داری که باید از دست نفس خودت رها شوی؟؟ حالا راهکار و راه حل رها شدن از نفس خودت چیست؟؟
پاسخ خودم: همین که باید برنامه منظم بیدار شدن و مطالعه برای خودت داشته باشی و شبانه روزی با نفس مقابله کنی برای محقق شدن و عملی شدن برنامه که خودت برای خودت انتخاب کرده ای هر چه میخواهد باشد که خودت انتخاب کردهای ولی نمی توانی آن را عملی کنی!! می بینی که یک مبارزه کلیدی و شبانه روزی است مبارزه با نفس خودت و حکومت و پادشاهی عقل در خودت کار سادهای نیست!
دفتر تفکر و تذکر
دفتر شما «دو بخش» اصلی دارد یا «دو دفتر» جداگانه است.
اولی «چکنویس» است و برای تفکرات جاری و روزانه شماست و دفتر دوم «پاکنویس» است و برای بایگانی و بازخوانی فکرهای شماست. دفتر اول را میتوانید «یادداشت روزانه» و دفتر دوم را «کتاب تفکر و تذکر» بنامید.
| ۱ | ۲ |
| دفتر چکنویس | دفتر پاکنویس |
| فکرهای روزانه، روزنگار، یادداشت روزانه | یادآوری هفتگی، ماهیانه و سالانه |
| یک تکه کاغذ، دفتر یادداشت یا سر رسید شماست | کتابی نفیس با عنوان «تفکر و تذکر» است |
| روزانه یا هفتگی فکرهای خودتان را در کتاب تفکر و تذکر خودتان پاکنویس میکنید. | هفتگی، ماهانه، فصلی و سالانه فکرهای خودتان را مرور میکنید و برای خودتان یادآوری میکنید. |
یادآوری هفتگی و ماهانه
باید یادداشت روزانه خودتان را هفتگی، ماهانه، فصلی و سالانه مرور کنید.
ساعت مشخصی که برای «تفکر و تذکر» خودتان برنامه ریزی کردهاید و در این ساعت روی دفتر تفکر و تذکر خودتان وقت صرف میکنید و آن را تکمیل میکنید.
- یادداشتهای روزانه خودتان را دوباره مطالعه کنید.
- موارد مهم را در دفتر تفکر و تذکر خودتان پاکنویس کنید.
- اگر موارد جدیدی به فکر شما میرسد نوشته قبلی را به روز رسانی کنید.
- ممکن است با تفکر قبلی خودتان موافق یا مخالف باشید. نظر و ایده جدید خودتان را در نوشتهها وارد کنید و اگر بخشی هست که دیگر آن را قبول ندارد آن را حذف کنید.
- نوشتههای قبلی شما هفتگی، ماهانه و سالانه مدام ویرایش میشوند و به روز رسانی میشوند. این مهم است که بدانید ماه قبل یا سال قبل چگونه فکری داشتید و اکنون چگونه فکر میکنید.
مثال: نوشتن و برنامه ریزی انرژی من را زیاد میکند.
نوشتنها و مرور یادداشت های من برای همین فکر کردن است و باید این را ادامه بدهم و باید هر شب باشد فکرهای من، به این فکر کن که عمر تو چگونه گذشت…این نوشته ها و مرور هفتگی و ماهیانه و فصلی آن بسیار کاربردی است و باید آن را هر شب انجام بدهم. همین هفته قبل بود که کامل از برنامه خودم خارج شده بودم و پس از اینکه نشستم و یادداشت های هفتگی خودم را مرور کردم هفته بسیار خوبی داشتم و هفته خیلی موفقی داشتم. توانستم سحرخیزی و دیگر برنامههایم را عملی کنم. بنابراین این فکر و ذکر هر شب من باید تداوم داشته باشد. روز خودم را بررسی کنم و خودم را محاسبه کنم و اینجا یادداشت میکنم برنامه ماهیانه و فصلی خودم را مرتب کنم، سوالات مهمی که دارم را هر ماه یا هر فصل با خودم مرور کنم و از خودم پرسش کنم تا به یاری خداوند به مرور به پاسخ سوالاتم دست یابم ان شاء الله.
برخی فکرهای شما یا آموختههای شما چنان مهم هستند که باید هر هفته آنها را مرور کنید. برخی دیگر مهم هستند ولی یادآوری ماهیانه آنها کفایت میکند. برخی را هم در بخش یادآوری فصلی و سالیانه قرار میدهید. دفتر خودتان است و هر گونه که فکر میکنید بهتر است آن را سازمان دهی کنید. گاهی یک یادداشت شما بسیار مهم است و آن را در بخش یادآوری هفتگی قرار میدهید ولی پس از مدتی که هر هفته آن را به خودتان تذکر میدهید شاید بخواهید آن را به بخش مرور ماهیانه یا فصلی یا سالانه منتقل کنید.
شما باید دفتر خودتان را مطابق نیاز خودتان و مطابق سلیقه خودتان ایجاد و سازمان دهی کنید. مثالهایی که اینجا آمده است صرفا برای ایده دادن به شماست:
مثال یادآوری هفتگی: سحر خیزی عادت خوب همه انسان های موفق جهان است!
ما در یک «جدال دائمی» با نفس هستیم. اینگونه نیست که روزی یا ساعتی او ما را رها کند یا با روشی یا تکنیکی او را برای همیشه در بند کنیم. «هر روز و هر ساعت» ما در یک جدال دائمی با نفس خودمان هستیم «جسم و نفس» هر روز و هر لحظه ما را به سوی پایین میکشد و «روح و عقل» هر روز و هر ساعت ما را به سمت بالا هدایت میکند.
در دل شب بیدار شدن و بیدار ماندن یک تمرین واقعی و موثر برای مبارزه با نفس و تقویت اراده است. هر روز سحر تو میخواهی خواب را ترک کنی و مطالعه یا عبادت کنی و نفس هر روز پس از بیدار شدن دوباره تو را به سوی تخت دعوت میکند و هزاران ترفند و دلیل میآورد که پنج دقیقهای زیر لحاف بمانی و این دعوت نفس است و تو که میخواهی بلند شوی و ساعتی مطالعه کنی یا عبادت کنی و این دعوت روح تو است. «بخش عالی» تو در جدال دائمی با «بخش دانی» تو است و آیا «من عالی» تو پیروز میشود یا دشمن تو که مرتبه پست تو و «من دانی» تو است پیروز میشود؟
در صورتی که «بخش پایین» یا «نفس تو» پیروز شود تو در تخت خواهی ماند و آن روز را ناراحت خواهی بود که مطالعه نکردی و در صورتی که بلند شوی یک قدم نفس را عقب راندی. باز نفس تو را به افتادن روی کاناپه و دقایقی استراحت روی مبل دعوت میکند و صدها دلیل و توجیه برای تو میآورد که چند دقیقهای روی کاناپه دراز بکش و بعد مطالعه را شروع کن یا اینکه تو را وسوسه میکند یک لحظه صفحه اینستاگرام را نگاه کنی و نگاه کردن همان و تغییر فضای فکری و زمان و مکان تو که تو را از این زمان و مکان پرتاب میکند به جایی دیگر و اینها همه بازیهای نفس تو برای بازگرداندن تو به خواب یا وقت کُشی بیشتر است. اینها همه ترفند است تا این روز را از تو بگیرند. میخواهند این روزی که دیگر تکرار نمیشود را از دست بدهی! از صبح که چشم باز میکنی تا شب که به خواب میروی در حال مبارزه هستی. صدها دلیل و توجیه برایت میآورد که امروز را بخواب و اینها همه بهانه است و تو نباید فریب این بهانهها را بخوری! همان صبح یا در طول روز دفعات زیادی پیش میآید که نفس تو را به گوشهای نشستن یا لم دادن روی کاناپه دعوت میکند و تو یک دفعه میبینی ۱۰ دقیقه یا نیم ساعت گذشته است و بدون هیچ برنامه و هدفی گوشهای افتادهای و فکرهای گوناگون و متفاوت و بدون اختیار از سر تو عبور میکند! گوشی را باز میکنی تا کانال و اخبار را نگاه کنی و یکدفعه میبینی نیم ساعت یا یک ساعت گذشته است و تو بی برنامه مشغول پرسه زدن در کانالهای مختلف هستی. در صورتی که بهترین روش یادگیری تو مطالعه کتاب یا جلساتی است که برای خودت برنامه ریزی کردهای و این مطالب پراکنده برایت مفید نیست و چه بسا زیان داشته باشد.
خلاصه و نتیجه
توضیح «اولین و مهمترین» «دستور عملی» که آن را «تفکر و تذکر» نامیدیم را اینجا شروع کردیم!
در این موضوع به امید خدا در دروس بعدی باز هم صحبت خواهیم کرد. خلاصه کلام اینکه باید قلم در دست بگیریم و بنویسیم. نوشتن و قلم در دست داشتن زندگی شما را دگرگون میکند و بنده حقیر این را به شما قول میدهم. شروع کنید و حتی یک روز هم آن را ترک نکنید. امروز که تمام شود دیگر هرگز باز نخواهد گشت. شما در این روز چیزهایی از دست میدهید، توان دیدن و شنیدن شما و نوشتن شما و حافظه شما و اراده شما و قدرت شما و… همه اینها در حال تحلیل رفتن هستند. باید از این روز چیزی هم کسب کنید که برای همیشه با شما باشد. باید در این روز چیزی یاد بگیرید و یا کار خوبی انجام دهید که این «عمل» خوب یا «علم» جدید است که به وجود شما افزوده میشود و برای همیشه با شما خواهد بود. «علم و عمل»
تا وقتی دانستههای خودمان را عمل نکنیم علم بیشتر به کارمان نمیآید. علم بیشتر متوقف عمل شماست. همین امروز شروع کنید.
کلاس حضوری
فایلهای صوتی زیر مربوط به کلاسهای حضوری است که تا کنون با موضوع این درس برگذار شده است. در صورتی که پس از مطالعه فایل صوتی اصلی و متن درس همچنان محتوای درس برای شما مبهم است میتوانید محتوای کلاسهای آموزشی با موضوع درس را در ادامه بشنوید: